D.C. choir sings with Jennifer Hudson, 'The Times They Are A Changin' at...

De opstand van de meisjes

Heeft Charles Groenhuijsen gelijk en is Donald Trump een zegen voor hen die verandering willen? Is die verandering echt op til? Misschien, maar dan moeten we niet naar boven kijken. De stemlozen, de kinderen komen in opstand.

Emma Gonzalez, Naomi Wadler, Ahed Tamimi, Malala Yousafzai, ze hebben iets gemeenschappelijks: Ze zijn jong, piepjong soms zoals Naomi, ze zijn goed van de tongriem gesneden en ze zijn dapper. De meisjes nemen het initiatief, zo lijkt, waar de volwassenen schandalig falen.

In de Verenigde Staten nemen nu kinderen het voortouw in de strijd tegen het ongecontroleerde wapenbezit. Hun ouders zitten hopeloos vast in patronen van politiek, geloof en andere onzin. Emma Gonzalez, een meisje van zeventien, was plots de spreekbuis na de massamoord op de Parkland Highschool.

Nu na de mars 'voor ons leven' de piepjonge Naomi Wadler zich bij de nieuwe voorbeelden aansluit, moeten de volwassenen zich achter de oren krabben. De millennials laten het hopeloos zitten, maar nu komen de tieners in opstand en dat doen ze massaal.

Niet alleen in de VS pikken de kinderen het niet meer dat ouderen hun leven verzieken, hun land in een houdgreep van misplaatste opvattingen over geloof en ideologieën houden. Ongehinderd door de dwangbuis van politiek en kerk spreken ze zich uit.

Hun boodschap is helder en zonder stiekeme agenda. Ze zijn het zat. De stompzinnige verslaving aan wapenbezit, de debiele gehoorzaamheid aan predikers van foute religies, het fanatisme van gelovigen in de wereld van islam en christendom, van nationalisten, van fascisten, racisten, de haat van extreem-rechts.

Ze hebben het gehad met de machteloosheid van wereldleiders in de strijd tegen de klimaatverandering en aantasting van hun toekomstige leefomgeving. Ze worden niet gedreven door een ideologie, ze zijn niet eens fanatiek. Ze zijn wel gedreven en geven blijk van het nut van onderwijs.

Ahed die uit een familie van Palestijnse activisten komt en Amala dochter van onderwijzers laten zien, dat zelfs in een wereld waarin vrouwen, laat staan meisjes niets te vertellen hebben, juist zij verandering kunnen afdwingen. Ja, het zijn inderdaad meisjes en jonge vrouwen, die een nieuw elan laten zien.

Vooral in de landen waar zij de eerste slachtoffers van haat, fanatisme en wreedheid zijn, staan ze nu op. Anders dan de #metoo beweging van hun oudere seksegenoten verliezen ze zich niet in onderling gekissebis. Daarvoor zijn de bedreigingen voor hen te groot. Er is geen verdeeldheid als het om overleven gaat.

Luister maar naar de kinderen, naar de meisjes. Ze laten zich niet intimideren door de haatzaaiers van extreemrechts. Evenmin laten ze de oren hangen naar versleten links. Ze grijpen het momentum. Ze weten dat ze binnen enkele jaren zullen mogen stemmen dan wel de volwassen wereld zullen betreden. Dan kunnen ze de verandering om te overleven afdwingen.

In Europa zijn ze nog stil. Daar zijn het nog de oude mannen die het zonder al teveel tegengas voor het vertellen hebben. Maar stilletjes rukken ze op. Zonder dat die oude mannen het doorhebben. Misschien moet er net als de Partij voor de Dieren een partij voor de stemlozen komen. Lang onder de radar, maar nu kunnen de media er niet meer omheen.

Hoe sterk de kinderen staan mag blijken uit de reacties van de tegenkrachten. De Amerikaanse wapenlobby van de NRA is paniekerig aan het zichzelf overschreeuwen. De Trump-aanhang worstelt met zichzelf. Amala werd bijna gedood door kogels van islamitische extremisten. Ahed heeft al een overwinning geboekt op de Israëlische fanatici, maar moet desondanks maanden de cel in. Een meisje van zeventien, omdat ze een soldaat een klap in het gezicht heeft gegeven.

De Emma's en Naomi's in de VS mogen wel uitkijken. Misschien is het in hun voordeel dat ze zo jong zijn. De tegenkrachten onderschatten hun opstand. Hoop geven de kinderen van deze generatie wel. Misschien dat ze echt iets gaan veranderen. Werk ze niet tegen, lach ze niet uit, neem ze serieus. Ze kunnen het verschil maken.

Stop het gezwatel

Houdt het nu nooit op? Godsamme, slingert Wilders een onzinnig anti-islampropagandafilmpje de ether in en de godganse anti-Wilders brigade weer op de achterste benen. Niemand die helder kan denken.

Het was zo simpel geweest. Wilders is uit het nieuws en zoekt iets nieuws. Kan iedereen met een beetje boerenverstand begrijpen. Wat was dan de beste reactie geweest? Negeren dus en Wilders was definitief op afstand gezet. Helaas de sociale en traditionele media zitten in de verkiezingsmode.

En dat betekent dat elke ophef nog verder wordt opgeblazen. Dat helse populisme van de hedendaagse politici zou moeten worden afgestraft door verstandige media, zoals die in de VS nu strijden tegen Trump. In Nederland blazen ze gewoon het populistische deuntje mee.

Al enkele maanden kan ik het nu van een mooie afstand aanschouwen en dan lig je er niet van wakker. Nu ben ik even een paar dagen in Nederland en verdomd je wordt eronder bedolven. De kranten staan bol van het identiteitsgelul en tegelijk gewone burgers aan het woord laten met heel andere problemen.

Niemand die het vreemd vindt. Ik weet het, in Spanje heb je de dwaasheid van de separatisten in Catalunya, terwijl anderzijds de politici met de grootste mond op de lijst van te vervolgen corrupte lieden staan. Toch is het daar minder dwaas dan de onzin in Nederland.

Ergens heb je nog het idee dat het ergens over gaat. De straten stromen nergens zo vol om te demonstreren voor gelijke rechten van vrouwen. Niks identiteitspolitiek, dit is reëel strijden tegen onrecht. En de rechts-conservatieve regering kan er door de massaliteit van het protest niet meer omheen.

De vraag rest, houdt het dan nooit op in Nederland? Stop de onzin, de leuterkoek, stop het gezwatel. Maak de politiek en de media weer steunpilaren van de democratie. Sta niet langer toe, dat ze die onderuit halen. Dat zou een mooi cadeau zijn als ik weer even langs kom, maar ijdele hoop, vrees ik.

De boze nee-zegger

De politiek moet meer naar mensen luisteren. Dat, zo zegt de Raad van Openbaar Bestuur is een probaat middel tegen de boze burger. Die voelt zich niet begrepen. Tja, het is een bekende riedel, maar klopt het ook?

Op verjaardagen is het altijd een mooie gelegenheid zulks te testen. De buurman beweert iets, waarvan je weet dat het niet klopt. Althans de feiten kloppen niet. Dus breng je zulks naar voren. Had je gedacht. Buurman wordt bozig over de bronnen van die feiten, vooral als het de wetenschap is.

Is dit iets van deze tijd? Nou nee. Vroeger hoorde je ook veel onzin in de snackbar. Van het type mensen dat immer roept, dat ze het toch veel beter weten dan die mensen 'die ervoor hebben doorgeleerd'. Want zij weten het uit de praktijk en die praktijk is een soort heilige graal van het betere weten.

De feilloze, alwetende oom, buurman, noem maar op is van alle tijden. Feiten hebben er bij deze lieden nooit toe gedaan. Die feiten waren strijdig met wat ze graag wilden dat waar is. Dan kun je gaan twijfelen of je wens juist is, maar gemakkelijker is en blijft het feiten in twijfel te trekken.

Vroeger bleef dit soort ontkenning van de werkelijkheid beperkt tot verjaardagen, de stamtafel en de snackbar. Daarbuiten heerste de wereld van de feiten. De politiek, de wetenschap, de kerk – met uitzondering van het geloof in etc. – alles wat gezag had, eerbiedigde de feiten.

Tot in de politiek lieden opstonden die ontdekten dat twijfel zaaien aan de zekerheden van de gevestigde orde electoraal interessant was. Nu is een zekere twijfel aan overheersende denkbeelden op zich heel goed. Decennia hebben de partijen rechts en links van het midden ons opgezadeld met het neoliberalisme. Media van alle gezindte deden hier aan mee.

Degenen die daar vraagtekens bij plaatsten, werden uitgezonderd van de discussie. Nogmaals, het is terecht, dat hier goed onderbouwd tegen geprotesteerd werd. Maar het verschijnsel van de boze burger is iets heel anders. Die ontkennende peuter in de nee-fase wil helemaal geen andere economie, eigenlijk wil hij helemaal niets.

Dus stemt de sukkel op partijen die de bestaande orde in ieder geval niet zullen veranderen. Tegen het eigen belang en dan later lekker mekkeren dat er niet naar hem wordt geluisterd. Helden heeft de boze burger nu ook. Eerst de neo-fascistisch geïnspireerde blokkade van anti-zwartepiet demonstranten. Nu de dwarse burgers die de hongerige dieren ondanks het verbod van hogerhand balen hooi toewerpen.

De nieuwe helden van de boze burger, die niet willen luisteren naar wel onderbouwde argumenten. Die de wetenschappers maar lulhannesen vinden, laat staan dat ze luisteren naar de Dierenbescherming of de Partij voor de Dieren. Hun natuurlijke bondgenoten zou je zeggen. Nee, en hier wordt het link.

Want er wordt zeker niet geluisterd naar instituties, die door populistisch domrechts als links zijn gedefinieerd. De boze burger is niet het gevolg van politici die niet luisteren naar zorgen of daar geen begrip voor hebben, het is het gevolg van nieuwe politici die de boosheid uitbuiten voor electoraal gewin.

Domrechts komt met oplossingen op zoek naar problemen. Weg met moslims. Een populair thema op het platteland waar in verste verste verte geen moskee te bekennen is. Klimaatverandering, vuile lucht, linkse onzin om de gewone man een poot uit te trekken, zeggen de boze burgers in steden die zuchten onder de uitstoot van auto's en houtkachels.

De boze burger is er altijd geweest. Maar kerk, onderwijs en media wisten het verschijnsel met de mantel der liefde te bedekken. Helaas is hun invloed sterk afgenomen. Nu zitten we met de brokken met dank aan Fortuyn, Wilders en nu Baudet. Meer democratie om de boze burger gerust te stellen? Daar moet een piemel in, zal die roepen.

Straf liever de politici af, die de boze 'onbegrepen' burger sterkt in zijn opvattingen. Daarna mag je praten over een betere democratie. Niet eerder. Want extreem-rechts maakt er misbruik van.

Nederland verdient geen natuur

Het houdt ook nooit op. Het gezeur over het dierenleed in de Oostvaardersplassen in de winter is al van vele jaren. En immer weer komt die kritiek uit bedenkelijke hoek. Nederland verdient geen natuur.

Het was enkele weken geleden dat het eerste bericht uit boerenhoek langs kwam op de sociale media. Ja, ja, boeren die zich druk maken over dierenleed, of was het meer om de Partij voor de Dieren onderuit te halen. Want dat was de strekking.

Kijk ons eens goed zorgen voor onze beestjes. Lekker warm in de stal, elke dag lekker eten, poep keurig afgevoerd en de dierenarts om de hoek.

En daar, zo luidde het bericht, spreekt de PvdD schande van, maar over de Oostvaardersplassen moeten we zwijgen. En daar kreperen de grote grazers massaal een gruwelijke dood. Het is een dwaze wereld, zo menen de boeren. En daarin hebben ze het CDA en de VVD aan hun kant.

Anders nooit te beroerd om een oogje toe te knijpen bij overtredingen van boeren en steevast op de rem trappen als het gaat om de dieren in de Oostvaardersplassen wat meer ruimte te geven, maar nu druilen van het medelijden met de hongerende dieren.

Spreek bij een boer van Staatsbosbeheer en het bloed wordt hem karnemelk. Staatsbos is hun natuurlijke vijand. Die onttrekt land, waar hij de mest op kwijt kan aan aan zijn productiestatus. Schande spreekt een beetje boer ervan.

Het was natuurlijk ook een beetje vloeken in de kerk om nieuw land niet in productie te nemen en aan de natuur over te laten. Als het aan het CDA en de VVD had gelegen was het nu aardappelland geweest. Maar ja, die hebben het niet altijd voor het zeggen en hoeveel akkerland heb je nodig?

Dat er vast onschuldige burgers zijn, die nu stiekem hooibalen over de hekken van de Oostvaardersplassen smijten, het zal best. Maar beter was het als ze die hekken omver zouden trekken en niet meer zouden stemmen op partijen, die die hekken niet een tikkie willen verplaatsen. Maar eerlijk gezegd twijfel ik wel een beetje aan de onschuld van die hooismijters.

Al ras bleek een van de initiatiefnemers een fervent jager te zijn. En was het niet een provinciale meerderheid van VVD en CDA die het bijvoeren inmiddels verplicht heeft gesteld? Dit ondanks de waarschuwing van biologen, dat bijvoeren in de winter een omgekeerd effect heeft. Ach ja, die wetenschappers hè. Het stinkt een beetje dat huilen om dierenleed.

Het was een mooi idee een stukje van het stadspark Nederland aan de natuur over te laten, maar het was buiten de achterlijkheid van de rechtse partijen gerekend, die daar nimmer volhartig mee zouden instemmen. Al bleek het project eigenlijk wel redelijk succesvol.

Helaas, Nederland verdient het niet. Stop er maar mee. Als de politiek zich met de natuur gaat bemoeien, komt het altijd op de kop verkeerd. Als boeren gaan klagen over dierenleed, moet ieder weldenkend mensen zich achter de oren krabben. Dat gebeurt te weinig. Asfalteer het land maar, dat is toch de natte droom van die VVD-bestuurders.

Botsing van culturen

De NRC had vandaag veel aandacht voor de inlichtingendiensten. Over politieke beïnvloeding, instroom van louter hoog opgeleiden en zwijgplicht van de medewerkers van de AIVD.

Allemaal onderwerpen, die toevallig of niet de afgelopen weken mijn aandacht hadden getrokken. Normaal gesproken voel ik me niet zo aangetrokken tot spionageromans, maar nu heb ik net twee gelezen. De Britse John le Carre met de Erfenis van spionnen en Spaanse Javier Marias met Berta Isla.

De eerste zou je kunnen koppelen aan politieke beïnvloeding of in ieder geval onbegrip van politici na de Koude Oorlog. De tweede is een prachtig literair portret van wat inlichtingenwerk doet binnen een persoonlijke relatie, dus ook de zwijgplicht. Wat mij in de NRC evenwel het meest trof was het interview met bijzonder hoogleraar inlichtingendiensten en oud-AIVD'er Paul Abels.

Hij sprak zijn zorg uit over de instroom van louter hoog opgeleide medewerkers. Gekscherend had hij het over D66-dames met bakfietsen, die 's morgens eerst de kinderen naar school hadden gebracht. Met een schok herkende ik dit beeld uit mijn tijd als journalist.

In de begin fase waren mijn collega's ook wat een vreemd samenraapsel van meestal mannen met heel diverse achtergrond. Een enkele academicus, maar veelal afgebroken studies en vrijblijvende hbo-opleidingen. Zo was er de kok op de grote vaart, de gesjeesde student Duits en ex-bankemployee, de vrouwelijke chef, ongetrouwd en met secretaresse-achtergrond, een aantal afgehaakte sociale academie-studenten.

Volgens Abels waren er in zijn tijd bij de BVD, voorganger van de AIVD, ook veel van dit soort ietwat rare types, maar wel met een levenswijsheid en slimheid om ergens binnen te komen. Kom daar nog maar eens op met al die carrière types met academische opleiding, leek hij te zeggen, die op gezette tijden moeten werken wegens huiselijke verplichtingen.

Gek dat heb ik ook vaak gedacht in de journalistiek. Na onze garde kwamen er louter academici binnen, veel vrouwen. Op zich vonden wij dat prima en zelf heb ik er wel voor gepleit mensen aan te nemen die hoger en breder waren opgeleid, dan wel een bredere voorgeschiedenis hadden.

Toch stak het wel eens, dat met die nieuwe collega's ook huiselijke beslommeringen hun entree deden. Waar wij immer beschikbaar werden geacht, was de nieuwe generatie toch wat meer nine to five. Harde werkers, daar niet van. Maar de journalistiek leek voor hen ook maar een loopbaan. U vraagt, wij schrijven.

Het was allemaal wel begrijpelijk. Dat wij zo vrij beschikbaar waren, hadden we vaak te danken aan de opofferingen van onze partners. En die opofferingsgezindheid is er niet meer met vrouwen die hun eigen loopbaan nastreven. Terecht, maar wel strijdig met wat de journalistiek vraagt.

Misschien is dat ook wel het probleem van de media, die moeilijk aansluiting vinden met wat onder gewone mensen leeft. Dat heeft niets met populisme te maken, maar met een levensstijl, die je in contact brengt met een heel breed publiek op soms onmogelijke tijdstippen.

Zonder te verzinken in de verzuchting dat vroeger alles beter was, overvalt me een zekere weemoed. Er is weinig aan te doen, maar hoe het dan wel moet zou ik niet weten. En dat stemt tot treurigheid en ook tot enige somberheid. Wie controleert de duistere machten, als niemand meer in het duister wil werken.

Een jaar van verwachting

Van een beetje afstand wordt een mens niet minder. Er gaan veel dagen voorbij dat ik niet aan Friesland denk. Maar ja, met het jaar van de Culturele Hoofdstad kun je er niet omheen. Er gebeurt van alles.

Dankzij de digitale snelweg word je van veel gewaar. Zo begrijp ik dat de tweede Hoofdstad, Valleta op Malta, het van het spektakel moet hebben en Leeuwarden van het gevoel. Dat lijkt me een publicitair nadeel. Zoals ik hier uit de krant al had begrepen, wordt Malta vaker vermeld dan Leeuwarden en de laatste ook nog alleen vanwege Mata Hari.

Maar de provincie heeft meer in gedachten. Ha, alleen Culturele Hoofdstad, daar red je het niet mee. Dus is er iemand op het idee gekomen een van Europa's grote wielerevenementen in Friesland te laten beginnen. Het mooiste zou natuurlijk de Tour de France zijn, maar ach de Giro van Italië is een mooie troostprijs en als dat ook niet lukt, dan de Spaanse Vuelta maar. Het kost een paar miljoentjes, maar dan heb je ook wat.

De Leeuwarder Courant bericht erover. Is het verbeelding of heeft schrijver Willem Bosma, enthousiast wielrenner, er toch wat twijfels bij? Zo in de laatste alinea komt toch iets van de waanzin van de plannen naar voren. Zo van de Tour kan nog, want de fietsers kunnen met twee etappes in Frankrijk zijn, maar de Giro en de Vuelta, dat wordt toch echt vliegtuigwerk. Dat past niet zo waar men de mond vol heeft van duurzaamheid.

De LC bericht ook over de nieuwste fraude in de melkveehouderij, de trots van veel Friezen en vooral politici. Een beetje terughoudendheid proeft men hier in vergelijking met landelijke kranten, die het nu wel hebben gehad met de sjoemelende subsidievreters. Maar in de LC mag de boerenbond LTO nog twijfels uiten, niets van gemerkt dus. Is het dan wel waar? Je zou bijna zeggen, in Friesland zijn de boeren vast niet zo slecht. Maar dat durft men toch niet aan.

Maar vooruit het komend weekeinde zal dit allemaal vergeten zijn, want start het jaar van de Culturele Hoofdstad. En het wordt een fenomenaal evenement, zo mogen we nu na jaren van geruzie en twijfels begrijpen. Niks geen gezeur meer over fonteintjes in de mist. We zijn groots als provincie. Alleen jammer van het weer deze winter.

Wat was het mooi geweest, een Elfstedentocht erbij. Maar helaas het is wat een sompige bedoening na maanden van sombere luchten en natte klei. Het idee om heel Friesland mee te laten doen, kan beter even in de koelkast. In de stad valt het moeras niet zo op. En zo'n Lan fan Taal bij de Oldehove dat is toch een aanwinst. Zulks kan niet op het platteland tussen de frauderende boeren.

Misschien moet ik dit jaar toch maar even een kijkje nemen. Het zal vast de moeite lonen. Daar kan mijn huidige omgeving niet tegen op. Al moet ik toegeven dat de dagelijkse hoeveelheid zon, de reis naar het kille moeras toch wat minder aantrekkelijk maakt. Maar goed, voor cultuur moet je wat over hebben.