Speeltuin voor de wetenschap

Terwijl onze premier Mark Rutte op de Nijenrode-Universiteit rondhing om oud-sporters te complimenteren voor iets onduidelijks, stond Groningen op zijn kop door het nieuws dat hoogleraar Ben Feringa de Nobelprijs voor scheikunde had gekregen. Duidelijker kun je de situatie in Nederland niet laten zien.

Feringa is zelf de eerste om dit in te zien, gezien zijn pleidooi om een miljard beschikbaar te stellen voor de ‘speeltuin van de wetenschap’, het fundamenteel onderzoek. Want Nederlandse politici hebben de afgelopen decennia weinig oog voor dit belang gehad. Mooi hoor, wetenschappelijk onderzoek, maar wat hebben we eraan?

Deze koopmans geest heerst al te lang op de universiteiten, waar het woord ondernemerschap de kluisdeuren opent. Dat begon allemaal met de derde geldstroom. Onderzoekers moesten ter financiering van hun onderzoek de markt op om geld te verkrijgen. Uit het bedrijfsleven dus en daar is het moeilijk enthousiasme te krijgen voor een nog nergens toedienend minuscuul nanovoertuigje.

Als Feringa had moeten aankloppen bij het bedrijfsleven, is het maar de vraag of hij ooit zover was gekomen. Het is louter aan fantasie gekoppeld doorzettingsvermogen en welhaast kinderlijke speelsheid te danken, dat de Groningse hoogleraar zo ver is gekomen. En natuurlijk, is hij al begonnen met zijn onderzoek voor er sprake was van ondernemende universiteiten.

In een land waar echt waardering zou zijn voor de speeltuin van de wetenschap, zou Rutte spoorslags vertrokken zijn om in Groningen de hoogste wetenschappelijke onderscheiding mee te vieren. Nu was er ongetwijfeld een mooi telegram, of waar Rutte zo goed in is, een telefoontje. Maar goed, dat krijgt een verdwaalde derderangs volkszanger uit Volendam ook.

Feringa is een ontzettend aardige man. Een ideale tv-persoonlijkheid, het enthousiasme spat eraf. Bovendien schijnt hij ook nog eens een voortreffelijk docent te zijn. Met een beetje goede wil zou hij een rolmodel kunnen worden voor talentvolle jongeren om een studie te kiezen die mogelijk tot een wetenschappelijke loopbaan leidt.

Het gevaar dreigt natuurlijk dat hij wordt ingelijfd door De Wereld Draait Door als huisprofessor, zoals Robbert Dijkgraaf. Ook bij zijn aanstelling als directeur bij het `Intitute for Advanced Studies’ in Princeton was er zo’n algemene reactie van ‘mooi, maar eh, wat worden we er beter van’. Geen huldiging, zoals bij sporters na het winnen van medailles voor hard gaan op een te klein fietsje.

Maar directeur van het beroemde instituut in Princeton, waar ooit Einstein directeur was, is toch een immense eer. Veel meer dan een sportprestatie ooit zal zijn. Pas als dat bij een vergelijkbare gebeurtenis wordt erkend, gloort er weer hoop voor de Nederlandse wetenschap.

Daarom kunnen we niet anders dan blij zijn met de woorden van Feringa. In plaats van wat gekeuvel over dankbaarheid en nietszeggende kreten, ging hij gelijk in de aanval. Meer geld voor fundamenteel onderzoek en meteen maar een miljard. In de politiek bleef het heel stil, muisstil.

Marianne Faithfull - The Ballad Of Lucy Jordan (No Exit 2016)

(Kleur)piet en laffe politici

Eigenlijk zou je niet meer willen reageren op de discussie rond Zwarte Piet. Maar de Kinderombudsman Margrite Kalverboer lokt het ongewild uit. Zij heeft gedaan wat gedaan moest worden: de meest betrokkenen benaderen.

Toen het rapport van Kalverboer verscheen was ik warempel een beetje hoopvol dat hiermee de discussie beëindigd kon worden. Zij heeft kinderen tussen de tien en veertien jaar - die staan nog het dichtst bij het geloof in de Goedheiligman – ondervraagd over hun ervaringen rond Zwarte Piet.

De resultaten liegen er niet om. Gekleurde kinderen worden het hele jaar geplaagd met hun kleur, maar rond begin december neemt de pesterij danig toe. Alle kinderen, uit welke klasse dan ook, hebben er geen enkele moeite mee de kleur van Piet de te veranderen, als hun gekleurde leeftijdsgenoten last hebben de zwarte knecht.

Punt uit, zou je zeggen. Dit jaar geen zwarte pieten meer. Zeker nadat de kinderen hebben aangegeven er van te balen, dat volwassenen zo’n drama maken van Zwarte Piet. Klaar uit. Helaas, zo mocht Kalverboer merken, er is een groep in de samenleving die de kont tegen de krib gooit en scheldend en tierend haar emailadres weet te achterhalen.

De politiek waagt het niet de handen aan de discussie te branden. Alleen Wilders giet olie op het vuur. Lafhartig schuift vice-premier Asscher de discussie door naar schoolbesturen en VVD’ers weten niet beter te doen dan de ombudsvrouw af te vallen. Verder blijft het nogal stil. Hier past alleen het woord laf. Angst voor het racistische deel van het electoraat.

Waar ben je in vredesnaam politicus voor geworden, als je bang bent voor je eigen kiezers? Laten we het er nu eens op houden dat een meerderheid in Nederland er helemaal geen moeite mee heeft, Piet van kleur en uiterlijke kenmerken te veranderen. Slechts een klein deeltje van de heffe des volks, laten we voorzichtig aannemen, niet het slimste deel, wordt boos.

De rest neemt liever niet meer deel aan de discussie, omdat die in dit land niet normaal kan verlopen. Zelfs verjaardagsfeestjes worden er door verpest. Ach, dan doe je er maar het zwijgen toe. Het is begrijpelijk, maar in deze toch fout.

Dat zwijgen over het onderliggende racisme dat zo overduidelijk naar buiten komt, is zo fout als het maar kan. Luister niet naar de mensen, die menen dat je de gewone man geen racisme mag verwijten, als ie vast houdt aan Zwarte Piet. Na de discussie van de afgelopen jaren en de huidige reacties op Kalverboer en niet te vergeten Sylvana Simons, valt dat racisme niet meer te ontkennen.

Politici die geen kleur durven te bekennen, verdienen geen stem meer. Laat ze vallen, ontneem ze het pluche. Dan kunnen we terug keren tot wellicht belangrijker zaken, als de bankencrisis en de toenemende ongelijkheid. Er is genoeg gepraat, nu is het zaak van daden. Ook van burgemeesters van flutgemeentes, die menen dat het platteland achterlijk is en piet zwart wil houden. Dan kunnen kinderen weer gewoon kind zijn en zich verheugen op Sinterklaas.

Afleidend MH17-nieuws

Vanaf dag een van de ramp met de MH17 wisten we dat hier sprake was van het neerschieten van een passagiersvliegtuig met een Russische Buk-raket. Afgevuurd door de rebellen in een door hen bezet deel van Oekraïne. Waarom doen media dan nu of er iets nieuws bekend is?

Het is weer raak. De commissie met de fraaie naam JIT heeft onomstotelijk aangetoond, dat de MH17 uit de lucht is gehaald door een Buk-raket, afgevuurd van een installatie aangevoerd en even rap afgevoerd vanuit Rusland. Tja, natuurlijk is het voor een rechtszaak als het ooit zover komt van belang, dat het bewijs onomstotelijk is.

Het zou dus wel een berichtje waard zijn. Een item op het Nos-Journaaal. En hooguit een discussie wat we met die wetenschap kunnen. Uiteindelijk weten we ook wel, dat de kans dat het tot veroordeling van een dader of daders zal komen, uiterst klein is. Nog afgezien van de vraag of hier sprake is van opzettelijk neerschieten van een passagiersvliegtuig.

Eerlijk gezien lijkt het uit de afgeluisterde telefoongesprekken meer op een amateuristische fout van een stelletje gekken, dat een militair vliegtuig van de Oekraïne uit de lucht wilde schieten.  Dit is natuurlijk een wrang gegeven voor de nabestaanden. Niet eens een opzettelijke moord, maar gewoon een fout van fanatieke nationalisten.

Natuurlijk is Rusland schuldig in de zin, dat ze zulk gevaarlijk oorlogsgoed toedelen aan zulke amateurs. Je geeft een kind ook geen geladen pistool. Hoewel, dat schijnt in de Verenigde Staten wel voor te komen. Maar ook dat is al meerdere malen veroordeeld.

Kortom, het JIT-rapport bevat voor de degenen, die de berichtgeving rond de MH17 hebben gevolgd weinig tot geen nieuws. Dan verbaast het toch hoe nieuwsprogramma's er weer bovenop duiken en hijgerig alle details over het voetlicht brengen. Uren tv over een rapport zonder veel nieuws en speculaties zonder enige waarde.

En dan maar verbaasd zijn als de kijkers liever uitwijken naar luchtiger programma’s. Hetgeen overigens niet wil zeggen dat andere media het beter doen. Vanmorgen moest ik helaas constateren dat de ochtendkranten ouderwets toesloegen. Pagina’s uitgekauwd nieuws. We weten het al. Het is geen nieuws. Hooguit als Rutte opdracht gaf om uit wraak het eerste de beste Russische passagiersvliegtuig uit de lucht te schieten.

Waarom doen media dit toch? Om de nabestaanden eer te bewijzen? Zo van, we zijn het niet vergeten. Wel, dat zijn we niet. Al zijn er inmiddels elders op de wereld heel wat gruwelijker vele malen meer doden gevallen, door even stupide dwazen als die rebellen met te veel wapens.

Eerlijk gezegd ben ik bang, dat het een beroepsdeformatie is. Nog erger dan Rutte’s ‘Elke steen moet boven’ uit politieke overweging, is dit de ergerlijke hijgerige journalistieke afwijking eigenlijk te genieten van rampspoed, waarvan we hier te weinig hebben. Wijdt liever pagina’s aan het gevaar van bankensector nu de Deutsche Bank op omvallen staat.

Want door het vele papier, de vele uren televisie die besteed zijn aan het JIT-rapport, heb ik vanmorgen de krant maar moedeloos weggelegd en de televisie gisteravond al uitgedaan. En daarmee wellicht belangrijker informatie heb gemist.  Dat is het werkelijke gevaar van de overdaad aan aandacht voor zelf gekozen, maar niet zelf uitgezochte informatie. Eigenlijk is het luie journalistiek.

Eerlijk gezegd is het nog gevaarlijk ook. Het past wel in het straatje van de nieuwe warmongers die de Russen als het grote gevaar voor de wereldvrede willen duiden. Dit zijn helaas van die zelfvervullende voorspellingen. Vraag jezelf maar af, of we hier zoveel aandacht zouden besteden als het een vliegtuig vol Russen was geweest. Oh, dat weten we al sinds Egypte.

Sterker uit de crisis?

Daar is ie weer. We zijn sterker uit de crisis gekomen. Zeggen de liefhebbers van dit kabinet, de leden zelf en de partijen die het steunen. Tja, we hebben het eerder gehoord.

Raar die borstklopperij terwijl uit onderzoeken blijkt dat bijkans heel Nederland de buik vol heeft van het beleid van dit kabinet. Zou het heel misschien kunnen zijn, dat we helemaal niet zo sterk uit de crisis gekomen zijn. Voor 24 miljard bezuinigd, lasten enorm verzwaard en nu ietsje verlichting voor de komende verkiezingen.

De gemiddelde Nederlander ziet dat sterkere niet zo, zo blijk uit een opinieonderzoek van I&O Research. Wat er de afgelopen vier jaar is gebeurd grenst aan het ongelooflijke. Ouderen werden overvallen met een plotse verhoging van de AOW-leeftijd zonder ontsnappingsmogelijkheid. Bezwaren werden weggewuifd.

Dat er mensen waren die voor duizenden euro’s de dupe werden en niet meer konden sparen, ach het zou wat. Dat verkochten ze toch hun huis. Toen de protesten te hard aanzwollen werd er voor crepeergevallen een regelingetje getroffen. En ging Nederland de straat op? Nee, het land dreigde de PVV de grootste partij te maken.

De WW is verkort. De economie is weer op dreef, zo kunnen in vele toonaarden horen. Er is weer groei. Tja, 1,5 procent meer BBP. De lonen zijn niet gestegen, eerder gedaald en werkgevers weigeren te luisteren naar economen die een loonstijging nu toch echt nodig vinden.

Het aantal mensen in de WW daalt rap. Zelfs 45-plussers komen nu aan het werk. Allemaal aan het werk? Wat heet werk. In de meeste gevallen beduidend minder betaalde banen en minder zekerheden dan voor 2008. Een hele nieuwe generatie staat te trappelen om in de vaste banen te treden. Ze moeten nog een flink aantal jaren wachten, als ze al niet de voorhoede zijn van een groep voor wie de vaste baan niet meer is weggelegd.

  

De bezuinigingen op de zorg overtreffen wat gevolgen betreft, het voorgaande in ernst. Duizenden ouderen zitten in angst en beven te wachten op de rekenmeesters van de gemeenten die nu de thuiszorg toedelen. Het is allemaal minder geworden. Tienduizenden zorgenden kwamen op straat en toch al zwaar belaste mantelzorgers werd nog meer werk toebedeeld.

Toch al financieel getroffen zwakkeren draaien elk jaar op voor een steeds hoger eigen risico naast de dure zorgverzekering. Conclusie uit het opinieonderzoek: De Nederlander is sociaal-economisch flink naar links opgeschoven. Hé, dat klopt niet met de peilingen. Tja, tegelijkertijd is de Nederlander conservatiever geworden. Bangig en zo. En dus klopt hij aan bij PVV en VVD.

Een uitgekiende marketing zou je kunnen zeggen. Kleedt de mensen financieel uit en praat ze daarnaast lekker bang voor nieuwkomers, moslims en ander volk. Dat leidt af van de financieel sores en met een beetje geluk geven de mensen de nieuwkomers ook nog de schuld.

Nu stond de uitkomst van het onderzoek in de Volkskrant en die lezen de echte slachtoffers van de bezuinigingen doorgaans niet. Die lezen veelal geen kranten en als ze televisie kijken, krijgen ze het geijkte verhaal voorgeschoteld. Vroeger zeiden ze over de Limburg: De pastoor houdt ze dom en de kapitalist houdt ze arm. Je zou nu zo iets kunnen zeggen over populaire media en de regering.

De eerste maanden hoeven we nog niet naar de stembus, dus worden we doodgegooid met de vermeende successen van dit kabinet. En om dit geloofwaardiger te maken worden de ergste slachtoffers een tikje tegemoet gekomen. Zorgcliënten, ouderen. Echte verlichting komt er niet. Vereenvoudiging van tal van uitkeringen door een basisinkomen? Moeten de meerderheid van de politici niets van hebben.

Zoals de grote belofte Aboutaleb zei: Wij zijn de partij van de arbeid, niet van gratis geld. Ach ja, de  PvdA. Laten we er maar over zwijgen. De linkse meerderheid volgens I&O stemt straks rechts, omdat links hem in het verleden in de steek heeft gelaten, hij bang is en links biedt nu ook geen verbetering. En slaagt er evenmin in de angst weg te nemen. 

Tenzij de Nederlander volgend jaar plots door een moment van luciditeit wordt bevangen, zitten we na de verkiezingen met een kabinet Rutte 3 met een overweldigende rechtse meerderheid. En dan wordt de angst van de bange, boze burger bevestigd: Het wordt nog slechter. Er ligt nog een ambtelijk draaiboek voor vele miljarden bezuinigingen. Dat doet het goed in de eerste jaren van een kabinet. Het kloppende huishoudboekje is een even onzinnig als populair begrip bij rechtse politici.

Het enge bloot

Een paar dagen tropische warmte en we verliezen toch een aantal basisvoorwaarden van beschaving. Niet alleen maken we meer lawaai, ook aan kledij kleeft een zweem van normvervaging.

Doorgaans als mannen over dit laatste opmerkingen maken, gaat het over dames die lichaamsdelen tonen, die ze beter niet kunnen laten zien. Wat evenwel meer opvalt in termen van lichte walging is het mannelijk vertoon van lichamelijkheid. Vooral op plaatsen van vermaak.

Plots is niets te gek meer. Van vakanties herinnert menigeen zich wel het ongemakkelijke gevoel wanneer in het badhuis mannen met ontblote bovenlijven zich staan te scheren. Wat hierbij immer weer opvalt, is de zwaarlijvigheid van de meeste mannen boven de pakweg 35 jaar oud. Immense buiken breken binnen in je gezichtsveld.

Het is bijna onmogelijk daaraan te ontkomen. Bij dames heb je zulks wanneer hun rue d’amour zich wat duidelijk toont. Weet dan je blik maar eens niet geobsedeerd door al dan niet fraaie vormen.  En toch wil je er niet naar kijken uit angst onbeleefd te zijn. Zo herinner ik me ook een bloemenuitreiking na een symposium van een hogeschool.

De eer de bloemen te mogen overhandigen was toebedeeld aan een meisje van een jaar of achttien. Het was een beetje broeierig weer en zij had zich hier op gekleed. Toen was het mode een deel van de buik te ontbloten door een kort bovenstuk, dan wel een laag hangende broek. Ons bloemenmeisje had gekozen voor het laatste.

Haar broek hing evenwel zo laag dat een licht toetje schaamhaar boven de broekrand uitkwam. Dit had een komisch effect op de mannen aan wie zij de bloemen overhandigde. Ze keken alle kanten uit in een wanhopige poging niet naar dat toetje te kijken. Dat gevoel dus heb je ook in dat badhuis met mannen met die prammende buiken.

Dat gebrek aan schaamte vind ik toch wel verbluffend. Zeker als dat ook nog buiten het badhok gebeurt. Want als mannen uit noordelijke contreien tropische warmte ondergaan, menen zij dat hun misvormingen niemand een doorn in het oog zijn. Wel, dat zijn ze wel. En niet alleen die bollende buiken.

Het rare is dan ook dat er dan kritiek weerklinkt op dames wier lichaam enige last ondervindt van de zwaartekracht, hetgeen uiteindelijk ons aller lot is. Alsof ieder man God’s Gift to Women is. Ik wil het vanaf nu niet meer horen. Tenzij er nog louter Adonissen rond paraderen in publieke ruimtes. Dan mag je van de dames ook wat zeggen.

Liever nog zou je een verbod uitvaardigen op het tonen van doorgaande bedekte lichaamsdelen in ruimtes waar ook mensen noodgedwongen normaal gekleed rondlopen. In het zwembad of het strand ontkom je er misschien niet aan. Maar alsjeblieft daarbuiten niet.

Gewoon dunnetjes kleden om de warmte te doorstaan is overigens ook beter. Dat mag blijken uit het feit dat veel mensen in echt warme landen - ook mannen - in lange gewaden rondbanjeren. Wie bloot wil lopen en dat willen we blijkbaar ook niet echt gezien de onder de bolle buiken wonderbaarlijk hangende broeken kan hiervoor terecht op speciale naturistenplekken. 

En dan hebben we het toch weer over mannen. Wij zijn nu eenmaal minder aantrekkelijk zonder kleren dan vrouwen. Dat besef zou toch wat meer mogen doordringen. En daarna mogen we pas zeuren over dames met lillend vlees.

Een intelligente boer stopt op tijd

Het is weer iets nieuws, boeren die stoppen en daarover hun verhaal doen. Mensen vinden het prachtig - niet dat ze stoppen hoor - en dat niet alleen. Nee, ze volgen de gedachtengang van de stoppers ook nog. Het is wat met de maatschappij als intelligente boeren moeten stoppen.

Het begon met boerin José Bongen uit de Achterhoek, die een roerend verhaal schreef op Facebook. Inmiddels al gevolgd door journalisten die op zoek gaan in de eigen regio naar het verhaal achter de stoppende boeren. Het is heel begrijpelijk allemaal maar, en toch wringt het ergens.

Je mist het in het verhaal van Bongen, maar ook in dat van een stoppende boer in de Leeuwarder Courant. Het ligt allemaal aan de maatschappij. We zouden moeten schrikken van het feit, dat intelligente, welwillende boeren het bijltje erbij neergooien.

Volgt veelal het verhaal van de lage melkprijs, ver onder de kostprijs. Duizenden euro’s verlies per maand. De te late gedachte aan biologisch melken wordt gesmoord door coöperatie Friesland Campina, die meent dat er te veel biologische melk komt om de relatief hoge prijs overeind te houden. Een gedachte die onze stoppers bedroefd aanhoren.

Raar toch, buitenstaanders hebben er veel en vaak voor gewaarschuwd: Het verdwijnen van de melkquotering zou de melkkraan openzetten met alle gevolgen van dien. Overal werd immers gebouwd aan nieuwe en grotere stallen. De critici werden weggelachen. Nog steeds worden journalisten weggezet als onverstanden, die niets begrijpen van de melkveehouderij.

De lage melkprijs is te wijten aan de Russische boycot en de mindere vraag uit China. Nee, echt niet aan de hoge productie na het einde van het melkquotum. Die meerproductie vlakt al weer wat af. Tja, maar op staatjes van het Centraal Bureau van de Statistiek blinkt Nederland wel als het land met de snelst gestegen melkproductie na 2015.

Dat het nu wat minder snel groeit, ligt wel voor de hand. De overheid dreigt met ingrijpen wegens het mestoverschot. En dat kan wel een nieuw quotum betekenen. Dat er nu boeren de handdoek in de ring gooien was voorspelbaar. En treurig voor de mensen die het treft. Maar verstandig zijn deze boeren wel.

Ze beseffen dat ze een race to the bottom in het dure Nederland nooit kunnen volhouden. Hoe verdrietig het ook is, als je  je droom in duigen ziet vallen, verbazingwekkend is het niet. De stoppers die nu aan het woord komen zitten veelal tot hun oren in de hypotheekschuld. Al stijgt de melkprijs, dan nog kunnen ze het niet langer volhouden.

Maar is het juist om dan de maatschappij de schuld te geven? Die zou klagen over antibioticagebruik en dat is toch allang een stuk minder. Geen woord evenwel over de industrialisering van het landschap. De vernietiging van de biodiversiteit. Wel over hoe goed ze voor hun dieren zorgen.

We geloven hun op hun woord. En dat dierenwelzijn kost extra geld. Maar dat wisten de boeren toch van te voren. Nu een aantal het voor gezien houdt, klinkt onmiddellijk de klacht dat we straks niet meer weten onder welke omstandigheden onze melk wordt gemaakt. Waarbij men voor het gemak vergeet dat 70 procent van de melk de grens over gaat.

Al stoppen twee van de drie boeren, dan wordt er nog genoeg melk geproduceerd voor de Nederlandse bevolking. Die melk zal dan wel duurder zijn. Daar hebben mensen waarschijnlijk helemaal niet veel moeite mee. En als het erop aan komt, moeten we ook zo eerlijk zijn te erkennen dat melk geen noodzakelijk voedingsmiddel is. Niet ongezond misschien, maar ook niet echt gezondheidbevorderend.

Dus beste stoppende boeren, zonder zout in de wonden te willen strooien, u was gewaarschuwd. Wees blij op tijd te kunnen stoppen. Help mee aan een weer mooier platteland. En daar kunt u zelf wonen en dromen van koeien met heel veel melk.  U bent immers op tijd gestopt. Maar stop met dat beschuldigende vingertje naar de burger. Die ligt er overigens verder niet van wakker. Maar dat snapt u ook wel.