Velponpartijen

Grappig hoe iedereen – voor- of tegenstander – lijkt te hopen dat dit kabinet nu eens een keer de rit uitzit. Zelfs als het vanaf nu achterover leunt. Behalve dan de pseudo-meeregeerders.

De angst voor weer een kabinetscrisis zit er dik in. Nederland kreeg ook wat een rare naam door zo’n lange reeks van opeenvolgende kabinetscrises. Maar om daarom nu dit kabinet tegen wil en dank in het zadel te willen houden is ook weer beetje overdreven.

Als het dan toch moet, zo zou je zeggen laat ze dan in vredesnaam achterover leunen. Er is genoeg schade aangericht aan de verzorgingsstaat en niet te vergeten aan de economie. Twee jaar rust en dan maar hopen dat Nederland nu eens met zijn verstand stemt.

Nee, zo zeggen de steunpilaren als D66 en Christenunie. Nu doorpakken. Belastinghervorming en nog veel meer staan op het lijstje van deze zo hervormingsgezinde partijen. Ze weten dat wil dit kabinet de rit uitzitten ze de steun van hun partijen nodig zullen hebben.

Dus denken ze hun zin te kunnen doordrukken. Terwijl het kabinet nu wel even rust in de tent wil en terecht, willen de toch wat koddige steunpilaren of velponpartijen – ze kleven aan de macht – tegen de wil van een meerderheid doorgaan met de afbraak van de beschaving. In de treurige hoop dat er nog wat kruimkes van ’s herentafel zullen vallen waarmee ze bij een volgende verkiezing goede sier kunnen maken.

GroenLinks en SP hebben het kennelijk wel een beetje gehad met die kruimkes, die in de praktijk niets voorstellen. Ze doen niet meer mee met de brede coalitie. Ergens is dit wel jammer want ze zouden nog een klein beetje helpen de daadkracht van de velponpartijen in te dammen of bij te sturen.

Te vrezen valt dat het kabinet toch in de verleiding zal komen de liberale agenda verder uit te voeren al was het alleen maar om de rit te kunnen uitzitten. Het enige dat de VVD en PvdA nu tegenhoudt zijn de nog steeds rampzalige peilingen. Nu zeggen die niet zoveel maar ja, als je zelf geen visie hebt moet je je toch ergens aan vasthouden.

Toch vraag je je in gemoede af of er in de tweede kamer niet een beetje meer verstand zit. Of er onder die hoedjes van de dames nog eens een briljante gedachte opkomt. Vooruit dames en heren, toon nu eens een beetje daadkracht in een andere richting. Maak van Nederland weer een beschaafd land.

De dag van de bananenmonarchie

Leuk, de belangrijkste dag voor politiek Nederland en kinderlijke landgenoten die vasthouden aan gedateerde tradities. Het blijft verbazingwekkend die ademloze bewondering voor het koningshuis en even zogoed de aandacht voor hoedjes der volksvertegenwoordigers.

Vroeger in de tijd dat je min of meer met tegenzin nog thuis woonde, was de ergernis groot als de familie rond de buis zat voor de rondrit der gouden koets. Je holde het huis uit of pestte iedereen door boven knalhard muziek te draaien die zeker niet paste bij het hoogdravend gedoe daar in Den Haag.

Eerlijk is eerlijk, in die tijd ben ik een beetje blijven steken. Dat het niet past bij een volwassen democratisch welvarend land is nog de aardigste kritiek. Dat het ook nog eens in het teken staat van de grote plannen die de regering voor ons in petto heeft en waarvan wij allang alles weten, is zo mogelijk echt triest.

Als nu iedereen dat gedoe voor kennisgeving aannam, was het nog tot daar aan toe. Dan was het inderdaad niet meer dan een stukje folklore, waar Friesland trots kan zijn op de paarden voor de koets en de rest van Nederland zich mag vergapen aan zulke boeiende dingen als touw in de rails van de tram om de koets niet vast te laten lopen.

Helaas nemen veel media de zaak dodelijk serieus. En doen politici of het allemaal groot nieuws is. ‘s Avonds kunnen we dan nog even bespreken of de intonatie van de koning wel net zo goed was als die van zijn moeder en doen we even net of hij het zelf heeft bedacht.

In talkshows mogen politici opdraven om nog eens te vertellen wat ze vinden van de kabinetsplannen, hetgeen we overigens ook al wisten. Vanmorgen mochten in de geschreven media hofeconomen nog even vertellen dat Rutte het toch maar heel goed heeft gedaan en in een klein hoekje mag ook nog een criticus zijn zegje doen. Waarop er ook nog even hypocriet gedaan wordt of economen maar wat aan kletsen.

Als het niet zo in en in treurig was zou je hard in lachen uitbarsten. Maar het is wel diep treurig dit akelige toneelspel. Want ondertussen worden wel oudbakken plannen opgediend die sommige mensen ernstig raken, wordt er geen rekenschap afgelegd voor wanbeleid waardoor we langer dan nodig in een ongekende crisis zitten.

Het is zo’n dag dat je heel voorzichtig aan Hansje Brinker wilt vragen toch maar even de vinger uit de dijk te halen. Om maar zeker te zijn dat we het geraaskal van Geert Wilders niet hoeven te horen en de op de borstklopperij van dit kabinet niet hoeven te zien. Om voorgoed verlost te zijn van de kinderlijkheid van deze bananenmonarchie.

Machteloosheid bij dementie

Oud worden is niet leuk. Laat me dat nu maar eens voorop stellen. Maar je verplaatsen in de echt oudere blijkt moeilijker dan ik dacht.

Als je moeder gestaag in de vergetelheid wegzakt probeer je toch een onderkomen voor haar te vinden waar je niet meteen depressieve gedachten bij krijgt. Dus begin je met – niet alleen natuurlijk – te zoeken naar een menswaardige huisvestiging in de wetenschap dat het de laatste is.

Voor mijn werk ben ik ooit wel eens in een verderop gelegen instelling geweest voor demente bejaarden. Daar omringd door het groen schrok ik van al die wezenloos starende meestal dames in rolstoelen voor het raam. Het was nog in de tijd dat er amper voorlichting was over dementie.

Zo werd het een schrikbeeld. Later dankzij betere voorlichting en kennismaking met mensen die beroepshalve omgaan met dementerenden verdween dat schrikbeeld een beetje. Grapjes konden weer en op zich leek het me ook weer niet zo erg langzaam in vergetelheid te geraken. Zo nu en dan wakker wordend en een Pinteriaanse discussie aangaand.

Je weet niet wat erom gaat in die grijze massa bij mensen met wie geen goed gesprek meer mogelijk is. Natuurlijk hebben ze hun lucide momenten, maar dan nog is het eenrichting verkeer. Je krijgt hooguit een vaag idee van wat er zich afspeelt in dat grijze hoofd.

Dat maakt het zo moeilijk een geschikt onderkomen te vinden. Natuurlijk die moderne kleinschalige huisvesting zal ongetwijfeld beter zijn dan dat in een eindeloze rij staren voor het raam. Alleen, het probleem is dat wij dit vinden.

De adviseur waarschuwde ervoor dat het niet gaat om wat wij denken. Wij kunnen zoeken om een mooie omgeving waar je moeder nog een beetje plezier aan haar lotgenoten beleeft. Mensen met een beetje zelfde achtergrond. En een mooie ruime eigen kamer. Maar misschien vindt je moeder dat helemaal niet van belang.

Bezoeken aan instellingen die plaatsen vrij hebben is geen vrolijke onderneming. Zeker niet als je de huiskamers ingaat, waar de senioren hun laatste dagen gezamenlijk doorbrengen. Zoveel verschil met die deprimerend starende bejaarden van toen is er nu ook weer niet.

Vinden wij. De meelevende adviseur die je moeder heeft onderzocht ziet het anders. Wat je moeder het ergst mist is contact. Ze zoekt geen mensen om gezellig mee te praten. Dat stadium is ze allang voorbij, maar aandacht en het idee niet alleen te zijn is wel heel belangrijk. Wat wij denken en goed vinden is hierbij niet zo belangrijk.

Dat is moeilijk. Je wilt het goed doen. Als ze straks is verhuisd wil je haar niet met lood in de schoenen bezoeken. Dus overleg je met je broer en zus en zij zitten met ditzelfde probleem. We zoeken allemaal een pracht laatste periode in een lang leven. Maar we hebben geen idee wat dat prachtig in moet houden.

Morgen gaan we weer kijken in een splinternieuw tehuis in haar geboorteplaats nog wel. En dan moeten we de knoop doorhakken. Dat wordt nog moeilijk, net zoals de verhuizing die een beetje buiten haar om zal gaan. Ach, alle goede bedoelingen ten spijt zijn we toch een beetje machteloos.

Noorderlicht

De fotomanifestatie Noorderlicht is dit jaar in Leeuwarden. Aan het straatbeeld te zien zou je het niet meteen zeggen. Geen grote sandwichborden of posters. Slechts hier en daar een pamflet voor een raam.

Laatst hoorde ik op televisie spreken van Noorderlicht in Groningen. Je zou het bijna geloven als je simpel door de Leeuwarder binnenstad loopt. Pas in het Fries Museum, de Blokhuispoort, het Natuurmuseum en het winkelcentrum Zaailand bemerk je ineens dat de manifestatie wel degelijk in Leeuwarden is met tal van dependances naast de hoofdexpositie in het Fries Museum.

Jaloers kijk je dan naar de Fundatie in Zwolle, die sinds de heropening de ene na de andere publiekstrekker in huis haalt. Zo krijg je mensen binnen en heeft het museum een echte meerwaarde voor de stad. Nu is het toch vooral het mooie gebouw en het veel gezelliger Zaailand.

Een ander voordeel van zo'n fotomanifestatie is de opvulling van de vele lege winkelruimtes. In het winkelcentrum Zaailand staat er nogal wat leeg bij. Nu zie je hoe je die tijdelijk kunt gebruiken. Mooi is dat en het geeft ook nog een bijzonder effect. 

Skating

Een onbetrouwbare partner

Het zal je maar gezegd worden. Het was zo’n tussendoor opmerking in een talkshow: Nederland wordt niet gezien als een betrouwbare partner in militaire samenwerking vanwege wankelmoedige politici.

Ja, onze staatsman Frans Timmermans maakte er een grapje van. Nederland is niet gevraagd voor de ‘coalition of the willing’ tegen het IS-kalifaat omdat de vergaderkamer te klein was. Zo simpel was het dus, aldus onze minister van buitenlandse zaken. Niet helemaal, zo bleek uit de opmerking van terrorisme-expert Beatrice de Graaf.

De Verenigde Staten hebben het wel een beetje gehad met Nederland als militaire partner op avontuur in gevaarlijke landen. Nee, aan de soldaten ligt het niet. Nederlandse commando’s staan hoog aangeschreven. Helaas geldt dit niet voor hun opdrachtgevers.

Want terecht beslissen politici over inzet van militairen. Alleen ligt dit een beetje moeilijk bij onze volksvertegenwoordigers. Want uitzending van militairen vraagt om een langere termijnvisie, een visie waarop een land zich gedurende jaren vastlegt, ook als er verkiezingen in het vooruitzicht zijn.

Dat ligt al enige decennia moeilijk in dit land. Natuurlijk mag je van inzicht veranderen en als een militaire missie dreigt te mislukken of de verkeerde kant uit te gaan, getuigt het van moed om de stekker eruit te trekken. Maar niet als de publieke opinie zich tegen die inzet keert.

Dat is zo’n beetje de reden dat Nederland niet meer wordt gevraagd voor zware militaire missies. Al willen ministers het nog zo graag. In het buitenland weten ze zo langzamerhand wel wat het woord van dit land waard is.

Een ja voor iets met soldaten moet achter de helsdeuren met allemaal mitsen en maren worden weggesleept. We hebben er niet zoveel mee, met dat gedoe in uniformen en met wapens en zeker niet met kogels die daar doorgaans uit komen. En het vervelende van die missies is dat er wel degelijk munitie wordt gebruikt.

Het is allemaal goed en wel als missies probleemloos verlopen – en het kenmerk is juist dat dit zelden het geval is – maar zodra er stront aan de knikker komt, blijken we politici met bijzonder zwakke ruggengraten te hebben. Dat wil zeggen als het electoraat onze jongens liever weer veilig thuis heeft.

Dit hebben ze in het buitenland wel geleerd van de inzet van Nederlandse toepen in Afghanistan, Irak en Bosnië. Zodra de publieke opinie zich begint te keren tegen de missie krabben politici zich achter de oren. Zeker als er verkiezingen in aantocht zijn.

Zelfs de meest oorlogszuchtige politici hebbe de afgelopen decennia fors bezuinigd op defensie. Want ze weten dat de kiezer hier wel gevoelig voor is. Nu de wereld ineens minder leuk blijkt dan we na de Val van de Muur in 1989 hadden gedacht, zien ze overigens wel hun kans en roepen dat het afgelopen moet zijn met het korten op defensie. Toen er mensen waren die toentertijd vroegen om een geheel andere krijgsmacht, uitgerust voor nieuwe taken maar niet per definitie goedkoper, kregen ze niet thuis.

Tja denk je dan. De wereld is niet leuk, maar is er iemand die Nederland bedreigt? Misschien als je Rusland genoegd tergt, zou Europa in gevaar kunnen komen. Maar dan zou je voor een Europees leger moeten zijn en zelfs de meest fervente voorstanders van een sterke defensie moeten hier niets van hebben.

Daarom was Nederland dus niet uitgenodigd om mee te gaan in de strijd tegen het kalifaat IS. Niks te kleine vergaderkamertjes. We zijn niet betrouwbaar genoeg. En dat is een conclusie die je het schaamrood op de wangen brengt.

Talkshow bijwonen

Soms zijn er dingen die je gewoon eens moet doen om een idee te krijgen zonder direct te oordelen. Zo had ik vaak niet altijd even complimenteuze ideeën over het publiek van talkshows.

In een opwelling schreef ik me in voor het bijwonen van de nieuwe show van Jeroen Pauw. Het was gratis, dat scheelt weer. Gisteravond mochten we ons vervoegen bij de studio op het terrein van de Westergasfabriek in Amsterdam.

Nieuwsgierig, dat wel. In het restaurant leken de ergste vooroordelen te worden bewaarheid. Lawaaierige groepen die er een feestje van leken te maken, maar ook rustiger mensen. Bovenal overheerste het idee van een avondje uit. Ergens leken me leukere dingen denkbaar, maar vooruit. Je hebt je aangemeld en dan moet je het ondergaan.

Onwillekeurig raak je toch onder de indruk van de routineuze vakkundigheid van de medewerkers en alle apparatuur. Dames die met een kennersblik de binnenkomers inschatten en ze een plaatsje rond het podium toewijzen. De afwijzing van ongemakkelijk lijkende krukken is gene probleem en zo kom je dan in een mooi nisje op een redelijke bank.

Een blik op de over een rails schuivende zes camera’s en de tafelsetting leert dat de kans op verschijning op de buis klein is. De nare krukken daarentegen waren een meer voor de hand liggend object, zo bleek al snel. Het publiek is al aan een glas wijn gezet en de sfeer is ontspannen.

Pauw neemt met Arie Slob alvast plaats aan de tafel en lijkt ogenschijnlijk al begonnen met een vraaggesprek. Grappig, zo glijdt een voorafje eigenlijk zonder dat je het echt opmerkt in de echte uitzending. Geen opwinding daardoor bij het publiek als duidelijk wordt dat de talkshow ‘on air’ is.

Het is een wat ongebruikelijk aflevering zonder muziek, zonder lichte onderwerpen. Pauw lijkt het zichzelf bewust dat hij risico loopt met alleen onderwerpen als jihadisten en ebola. Zeker zo in het begin heb je al snel de naam een te zwaar programma te maken. Een doodzonde dezer dagen met Umberto Tan hijgend in de nek op RTL4.

Het vakmanschap van Pauw voorkomt de ervaring van louter zware kost. Eigenlijk is het boeiender dan ik me had ingedacht. Je raakt meer meegesleept in de gesprekken en let al amper meer op het feit dat je er vlakbij zit. Het lijkt ook de andere aanwezigen zo te vergaan.

Er zijn geen bordjes nodig met ‘applaus’ of zo. De reacties zijn natuurlijk. Misschien ook een beetje getraind door het kijken naar de talkshows weten ze wanneer te klappen en van zich te laten horen. Goede gasten, dat maakt zo’n programma en dit keer zijn ze er met een bijzonder deskundige terrorisme-expert Beatrice de Graaf, Ferry Mingelen en principe-politicus Arie Slob. Leuk ook, dat er drie vrouwen deelnemen.

Het verloopt vlekkeloos zonder ook maar een moment saai te worden, ondanks het feit dat het onderwerpen zijn die al behoorlijk uitgekauwd lijken. Mooie inkijkjes in de politiek, ervaring van een ‘lijkendrager’ in het ebola-gebied en een jonge documentairemaakster die een Nederlandse jihad-strijder heeft gevolgd.

Het bewijst voor mij dat de amusementsfactor helemaal niet zo belangrijk is met een goede gastheer. Er gaan weer een aantal vooroordelen richting vergetelheid. Het is gewoon een aangename ervaring en de gasten zijn in doorsnee echt geen belangstellingsjunkies die zo graag op de buis willen. Aan te bevelen derhalve.