Hoe heeft Israël zo kunnen ontsporen? Die vraag komt bij menigeen op. En doordat het land zichzelf keer op keer vereenzelvigt met het Jodendom, moeten alle Joden zich nu verantwoorden. Alsof alle Joden Israël zouden moeten steunen, zoals Zionisten menen. Dat is niet altijd zo geweest, zo toont Benjamin Moser aan in Antizionisme.
Zoals de titel eigenlijk al aangeeft, is ´Antizionisme, een Joodse geschiedenis´ duidelijk qua stellingname ten opzichte van het Zionisme. Zionisme als de ideologie van Palestina als thuishaven voor het Joodse volk. Een ideologie die vleugels kreeg na de Holocaust in de Tweede Wereldoorlog.
Aan de hand van zijn eigen geschiedenis en van biografieën van Joodse journalisten, wetenschappers en schrijvers beschrijft Moser hoe het Zionisme na de oorlog leidend werd, ook onder Joden. Voor die tijd was het dat zeker niet. Overheersend was toen de gedachte dat Joods zijn eerder een spirituele gedachte was.
Het Joodse volk was vooral het volk van het boek. Het boek is de Torah en strenge gelovigen hielden zich bezig met intense studies van deze Joodse bijbel. Dit Judaïsme had niets met het nationalisme van de Zionisten. Joden zijn geen ras en zeker geen nationalisten. Dat laatste zou maar afleiden van het geloof.
Het is dit Judaïsme dat de grote wetenschappers, schrijvers en denkers voortbracht. Toen Zionisme-grondlegger Theodor Herzl eind negentiende eeuw zijn gedachten te boek stelde, vonden de Judaisten dat maar een armzalig bijeen geraapt zootje. Zeker in de Verenigde Staten met zijn getalsmatig grote Joodse gemeenschap was de angst groot dat door het Zionisme Joden als niet-Amerikaans beschouwd zouden worden.
Bekende Joden als Albert Einstein keerden zich fel tegen de Zionisten. De steun voor het Zionisme van Herzl kwam vooral van Britten, toen de kolonisten van Palestina, maar later ook uit de hoek van het opkomend nazisme dat Palestina als soort oplossing voor het Jodenvraagstuk zag.
Voor de Zionisten was de Holocaust, hoe cynisch dat mag klinken, een godsgeschenk. Plots was de gedachte van een veilig heenkomen voor de vervolgde Joden overheersend. Moser laat aan de hand van de vele Joodse antizionisten zien, hoe dit in zijn werk is gegaan. Hoe in vrij korte tijd het Zionisme leidinggevend werd in de Westerse wereld.
In het eerste hoofdstuk beschrijft Moser zijn afvallige verandering. Als Amerikaan was hij opgegroeid met het Zionisme als enige waarheid voor de Joden. Bezoeken aan Israël brachten hem tot andere gedachten. De behandeling van de Palestijnen schokte hem en maakte hem tot anti-Zionist. Dat werd versterkt door zijn studie van het zionisme.
Nu kun je natuurlijk kritisch zijn op het beleid van Israël als het gaat om de genocide van de Palestijnen. Desondanks kan het bestaan van Israël als Joodse staat en veilige haven voor de vervolgde Joden nog altijd op sympathie rekenen. Juist die sympathie sneuvelt bij Moser. Hij is realist genoeg om niet het verdwijnen van de staat Israël te bepleiten. Maar dat maakt dit boek nog geen pleidooi voor het bestaansrecht.
Dit maakt hem tot doelwit van de Zionisten. Men is al snel anti-semiet in Zionistische ogen of zelfhatende Jood. Sinds het verschijnen van dit boek is ook in Nederland de discussie voor en tegen losgebarsten. Moser zou alle zionisten over een kam scheren, hij zou te eenzijdig zijn. Tja, de vraag die altijd opkomt bij dit soort verwijten, is die of men het boek heeft gelezen.
Natuurlijk zal dit boek mensen die nog altijd volmondig hun steun betuigen aan Israël niet op andere gedachten brengen. Zeker nu die mensen in het centrum van de macht verblijven, met christen-nationalisten, de eindtijd-fascisten in het Witte Huis zal dit niet snel veranderen. Die eindtijd-gedachte, het idee van het einde der tijden na de terugkeer van Jezus als de Joden terug zijn in Israël doet ook in Nederland opgeld, zoals bij een deel van de achterban van de Christenunie.
Juist bij die laatsten zal de steun niet snel verdwijnen. Veel steun ontlenen aan de bijbel van de Chistenunie kunnen de Zionisten evenwel niet. Steeds wanneer de Joden hierin het verkeerde pad opgingen, werden ze genadeloos gestraft door hun God. Een genocide zou je zo maar kunnen bestempelen als het verkeerde pad.
Benjamin Moser is de Joods-Amerikaanse schrijver van de veelgeprezen biografieën van Susan Sontag en Clarice Spector.
